İsrailliler, ülke tarihinin en önemli seçimlerinden biri olarak değerlendirilen oylama için sandık başında. Bu seçim, 7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğünde gerçekleştirilen saldırılar ve ardından Gazze, İran, Lübnan, Suriye ve Yemen’deki çatışmalar sonrasında yapılan ilk seçim olma özelliği taşıyor. Yerel saatle sabah 08.00’de başlayan oy verme işlemi akşam 22.00’de sona erecek. Sonrasında oyların sayımına geçilecek. İsrail seçim sistemi nasıl işliyor? İsrail’in parlamentosu Knesset’te toplamda 120 sandalye bulunmakta. Bir hükümetin çoğunluk elde edebilmesi için en az 61 sandalyeye sahip olması gerekiyor. Ülkede nispi temsil sistemi uygulandığı için geçmişteki hükümetler genelde birden fazla partiden oluşan koalisyonlar aracılığıyla kurulmuştur. 23 Ekim Cuma günü yayımlanan anketler, hiçbir ana adayın kesin bir zafer kazanmasının beklenmediğini gösteriyor. Görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu ile eski İsrail ordusu komutanlarından Gadi Eisenkot arasında başbakanlık için oldukça yakın bir rekabet söz konusu. Bu durum, seçimin ardından haftalar hatta aylar sürebilecek siyasi müzakerelerin yaşanabileceği anlamına geliyor. Eğer hiçbir blok çoğunluğu elde edemezse, azınlık hükümetinin kurulması mümkün hale gelebilir. Böyle bir durumda yeniden seçimlere gidilmesi de gündeme gelebilir; bu durumda Netanyahu, yeni seçimler yapılana kadar geçici başbakan olarak görevine devam eder. Sonuçlar ne zaman açıklanacak? Seçim gününde yerel saatle 22.00’de İsrailli medya kuruluşları sandık çıkış anketlerini duyuracak. Bu anketler oy verme eğilimlerinin yönünü gösterse de gerçek sonuçlar önemli ölçüde farklı olabilir. İlk sonuçların ertesi gün açıklanması beklenirken resmi sonuçların ise 4 Kasım’da ilan edilmesi öngörülüyor. Ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parti liderleriyle yapacağı görüşmeler neticesinde hükümeti kurma ihtimalinin en yüksek olduğuna inandığı lideri görevlendirecek. Bu süreç bir aydan fazla sürebilir ve başarısız olması durumunda cumhurbaşkanı başka bir liderin hükümet kurmasını isteyebilir. Eğer bu da sonuç vermezse Knesset üyeleri, üçüncü bir lidere hükümeti kurma görevi verilmesi için cumhurbaşkanına başvurabilirler. Bu girişim de başarısız olursa yeniden seçimlere gidilecektir. İsrail’de partilerin birlikte çalışmada tekrar eden zorlukları nedeniyle 2019 ile 2022 yılları arasında beş ayrı seçim gerçekleştirilmişti. Kimler oy kullanabiliyor? ABD merkezli Foundation for Electoral Systems derneğinin verilerine göre İsrail’de kayıtlı seçmen sayısı 7,3 milyonun üzerinde bulunuyor. Yurt dışında oy kullanmaya izin verilmediği için on binlerce İsrailli’nin seçim için ülkelerine döndüğü bildirilmekte. Uluslararası Af Örgütü ise seçim öncesinde yayımladığı raporda, İsrail’in politikalarından etkilenen milyonlarca kişinin oy kullanma hakkının bulunmadığını vurguladı. Buna göre Doğu Kudüs’ün ilhak edilmiş bölgelerinde, Batı Şeria’nın geri kalanında ve Gazze Şeridi’nde yaşayan milyonlarca kişi oy kullanamayacakken; buna karşın İsrail’in yasadışı yerleşimlerinde sandıkların kurulacağı ifade ediliyor. Seçimlerin ilk birkaç saatinde ise 1,2 milyondan fazla seçmenin sandığa gittiği bildirildi.
